Tàu điện một ray tại Nhật Bản

“Tàu điện một ray – Một giải pháp cho giao thông đô thị tại Việt Nam” là nội dung cuộc hội thảo vừa được Liên hiệp các hội Khoa học kỹ thuật (KHKT) Việt Nam và Tổng công ty cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam tổ chức tại Hà Nội. Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS,TS. Hồ Uy Liêm - Phó chủ tịch Liên hiệp các hội KHKT Việt Nam khẳng định: “Sau hơn hai thế kỷ ra đời, phát triển, tàu điện một ray đã chứng tỏ những ưu thế về vận tải công cộng, đảm bảo ATGT và đã được nhiều nước trên thế giới lựa chọn. Giao thông đô thị của nước ta hiện nay đang đứng trước áp lực lớn về nạn ùn tắc, TNGT và những tác động xấu về môi trường. Chính vì vậy, tàu điện một ray sẽ là một trong những lựa chọn góp phần giải bài toán về giao thông”.

Tại hội thảo, ông Hồ Kiếm - đại diện Công ty Tàu điện một ray Trùng Khánh (Trung Quốc) đã giới thiệu khái quát về hiệu quả của tuyến tàu một ray đối với kinh tế, xã hội của thành phố này. Cụ thể, Tp. Trùng Khánh hiện có 32 triệu dân, trong đó số dân nội đô ước khoảng 10 triệu người, tương đương với dân số Thủ đô Hà Nội. Trong vòng 5 năm kể từ khi Trùng Khánh sử dụng công nghệ của Nhật Bản xây dựng, đưa vào sử dụng tuyến tàu điện một ray đầu tiên dài gần 20km thì phương tiện giao thông công cộng này đã chứng tỏ được mọi mặt trong giao thông đô thị. Mỗi ngày, tàu điện một ray vận chuyển khoảng 100.000 lượt hành khách, vào dịp cuối tuần hay ngày lễ số lượng hành khách lên tới 150.000 lượt. Đây cũng chính là loại hình phương tiện giao thông công cộng được đông đảo người dân nội đô Trùng Khánh lựa chọn. Với mức giá từ 1-5 Nhân dân tệ (tương đương 3.000  – 14.000 VNĐ), tùy khoảng cách giữa các ga thì đây là một mức giá hợp lý so với thu nhập của người dân.

Ông Hồ Kiếm khẳng định: Với các đô thị có dân số đông, mật độ xây dựng lớn, xây dựng tàu điện một ray sẽ rất thích hợp do chiếm mặt bằng ít lại thân thiện với môi trường vì tàu điện một ray sử dụng năng lượng điện, chạy bằng bánh lốp nên hạn chế tối đa tiếng ồn và khói bụi. Ngoài ra, nhờ ưu thế gọn, nhỏ khiến tàu dễ dàng uốn lượn với góc cua tới 90 độ, vượt lên hay hạ ngầm tùy theo địa hình mà không ảnh hưởng tới các loại hình giao thông khác. Các chuyến tàu liên tục được khởi hành với thời gian ngắn, chính xác vì đã được lập trình sẵn...

Theo các chuyên gia đến từ Anh, Mỹ và Malaysia, công nghệ tàu điện một ray được vận hành trên nền đường ray bằng bêtông dự ứng lực; thân tàu ôm sát vào đường ray nên khó xảy ra tai nạn. Trong vòng 100 năm trở lại đây, trên thế giới chưa từng xảy ra vụ TNGT nào đối với loại hình phương tiện này. Các chuyên gia đều cho rằng, công nghệ tàu một ray khá phù hợp với điều kiện giao thông đô thị ở Việt Nam. Bởi, hiệu quả cao nhờ chi phí đầu tư hợp lý, chiếm dụng ít không gian, bán kính đổi hướng nhỏ (khoảng 30 - 40m) nên có thể dễ dàng bố trí linh hoạt theo các tuyến phố. Tàu một ray còn có độ vượt dốc lớn nên có thể dễ dàng thay đổi độ cao, vượt các công trình hiện hữu, đường ray, nhà ga nhỏ gọn, ít ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị. Thiết bị tàu một ray hoạt động êm, thân thiện với môi trường. Chi phí đầu tư cho tàu một ray chỉ bằng 1/5 so với chi phí đầu tư cho tàu 2 ray.

Tại hội thảo, ông Trần Quang Việt Hà – Phụ trách Monorail của Vinaconex Xuân Mai cho biết: Kinh phí đầu tư tàu điện một ray ở một số nước trên thế giới khá thấp, cụ thể Kuala Lumpua  (Malaysia) năm 2003 là 36 triệu USD/km; Las Vegas (Mỹ) năm 2004 là 55 triệu USD/km; Montreal (Canada) năm 2008 là 30,75 triệu USD/km; Incheon (Hàn Quốc) năm 2008 là 18 triệu USD/km...

Ông Việt Hà cho biết thêm, trong 4 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội đã được quy hoạch, nếu ứng dụng công nghệ tàu điện một ray đối với tuyến Nam Tây Hồ - Ba Vì 38km) thì tổng vốn đầu tư là 5.810 tỷ đồng; trong đó, thiết bị là 3.960 tỷ đồng, xây lắp là 1.849,5 tỷ đồng, chi phí đầu tư/km là 152,9 tỷ đồng, tương đương 8 triệu USD. Theo đó, tuyến tàu điện một ray này bao gồm 14 ga, vận tốc trung bình đạt 60 - 70km/h; lưu lượng vận chuyển 60.000 lượt hành khách/hướng/ngày...

Tuy nhiên, loại hình giao thông nào cũng có những hạn chế nhất định. Vì vậy, ông Việt Hà cho rằng: Để tàu điện một ray phát huy hiệu quả và phù hợp với giao thông đô thị ở nước ta cần có những nghiên cứu sâu hơn của các cơ quan khoa học, các cơ quan quản lý Nhà nước để lựa chọn một giải pháp tổng thể về giao thông công cộng hợp lý nhất; xây dựng mạng giao thông tổng thể cho các thành phố lớn, quan tâm đến sự kết nối giữa các loại hình giao thông. Trong trường hợp số lượng tuyến tàu một ray được quy hoạch nhiều thì cần nhận chuyển giao công nghệ để chủ động xây dựng, khai thác và vận hành hiệu quả.     

Bài và ảnh: Bảo Chi